Bộ Xây dựng vừa đề nghị UBND TP Hà Nội sớm chốt phương án dừng hoạt động tàu hàng và giảm tần suất tàu khách chạy qua cầu Long Biên trước ngày 1/7 tới. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm bàn giao hạ tầng đường sắt khu vực lõi đô thị, phục vụ định hướng phát triển hệ thống đường sắt đô thị trong tương lai.
Theo thông tin từ Bộ Xây dựng, việc điều chỉnh hoạt động chạy tàu trên đoạn tuyến đường sắt từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm đang được khẩn trương rà soát để xây dựng phương án tổng thể. Mục tiêu là tiến tới dừng toàn bộ hoạt động khai thác tàu trên đoạn tuyến đi qua khu vực trung tâm Hà Nội, đặc biệt là đoạn Hà Nội – Long Biên – Gia Lâm.
Tàu khách chạy qua cầu Long Biên
Trước đó, UBND TP Hà Nội đã gửi văn bản đề nghị Bộ Xây dựng bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia trên đoạn tuyến từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm để thành phố quản lý. Thành phố dự kiến sử dụng quỹ hạ tầng này nhằm phục vụ việc cải tạo, chỉnh trang không gian đô thị và tái thiết khu vực phố cổ Hà Nội. Đồng thời, Hà Nội cũng đề xuất không tiếp tục tổ chức chạy tàu khách qua khu vực phố cà phê đường tàu, nơi vốn thu hút nhiều khách du lịch nhưng tiềm ẩn rủi ro mất an toàn giao thông.
Theo kế hoạch đang được nghiên cứu, hoạt động tàu hàng sẽ dừng hoàn toàn trên đoạn tuyến nội đô, trong khi tàu khách và tàu du lịch sẽ giảm tần suất khai thác. Việc điều chỉnh này cần hoàn thành trước ngày 1/7 để tạo điều kiện cho quá trình bàn giao hạ tầng đường sắt về cho chính quyền thành phố.
Tuy nhiên, việc dừng tàu qua khu vực trung tâm cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cấp tuyến đường sắt vành đai phía Tây, đoạn Bắc Hồng – Văn Điển, nhằm đảm nhận vai trò thay thế cho tuyến hiện hữu. Tuyến này được xem là trục vận tải quan trọng giúp duy trì hoạt động vận tải đường sắt khi tuyến nội đô giảm khai thác.
Dù vậy, do tuyến vành đai phía Tây cũng nằm trong kế hoạch bàn giao cho Hà Nội trước năm 2031, việc triển khai một dự án đầu tư công quy mô lớn trong giai đoạn hiện nay được đánh giá là khó đảm bảo tiến độ và hiệu quả. Vì vậy, Bộ Xây dựng đã đề xuất giải pháp phân chia trách nhiệm cụ thể giữa trung ương và địa phương trong giai đoạn chuyển tiếp.
Hà Nội sẽ tổ chức trung chuyển hành khách miễn phí giữa ga Hà Nội và ga Gia Lâm sau khi giảm tần suất tàu khách, tàu du lịch trên đoạn tuyến Hà Nội – Long Biên – Gia Lâm
Theo đó, Bộ Xây dựng sẽ sử dụng nguồn kinh phí chi thường xuyên để sửa chữa, cải tạo gần 39 km kiến trúc tầng trên của tuyến Bắc Hồng – Văn Điển. Đồng thời, hệ thống thông tin tín hiệu tại các ga Hà Đông, Phú Diễn, Kim Nỗ cũng sẽ được nâng cấp nhằm đảm bảo vận hành an toàn. Một số hạng mục phục vụ hành khách tại ga Gia Lâm cũng nằm trong kế hoạch cải tạo để đáp ứng nhu cầu trung chuyển khi phương án điều chỉnh chạy tàu được triển khai.
Về phía địa phương, UBND TP Hà Nội được đề nghị chủ trì thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng. Trong đó bao gồm việc xóa bỏ các lối đi tự mở qua đường sắt, xử lý vi phạm hành lang an toàn giao thông đường sắt và giải phóng mặt bằng phục vụ xây dựng bãi hàng tại ga Hà Đông. Thành phố cũng sẽ đầu tư các điểm trung chuyển hành khách, đồng thời hoàn thiện hệ thống giao thông kết nối tại khu vực ga Gia Lâm và ga Hà Đông nhằm tăng khả năng tiếp nhận hành khách.
Một nội dung đáng chú ý trong kế hoạch là Hà Nội sẽ tổ chức phương án trung chuyển hành khách miễn phí giữa ga Hà Nội và ga Gia Lâm. Giải pháp này nhằm giảm thiểu ảnh hưởng đến hành khách khi việc điều chỉnh hoạt động tàu trên tuyến nội đô được áp dụng.
Theo kế hoạch phối hợp giữa hai cơ quan, toàn bộ các hạng mục chuẩn bị dự kiến sẽ hoàn thành đồng bộ trước tháng 7 năm nay. Đây được xem là mốc thời gian quan trọng để đảm bảo quá trình bàn giao hạ tầng diễn ra đúng tiến độ.
Việc chuyển giao kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia tại khu vực trung tâm Hà Nội không chỉ phục vụ mục tiêu chỉnh trang đô thị mà còn tạo tiền đề cho việc phát triển hệ thống đường sắt đô thị của Thủ đô. Theo quy hoạch dài hạn, tuyến đường sắt vành đai phía Tây sau khi hoàn thành nhiệm vụ thay thế sẽ tiếp tục được bàn giao lại cho Hà Nội trong giai đoạn 2031–2035 để triển khai đầu tư tuyến metro số 6, kết nối Nội Bài với Ngọc Hồi.
